martes, 24 de julio de 2012

8. Aparellos de pesca



Playa de Morazón, en plena pesca

Bou: era un aparello de arrastre cas autoridás da Mariña non deixaban traballas con íl,por sere unha raspeira, pois por onde pasaba, arrasaba tudo. Estaba consentido como patexeiro,era o aparello dos probes e, graceas a íl,houbo pan en moitos fogares. Dende a pedra das Anemas e por fóra da illa,Pulgueira prá terra, tudo era verdello, tan medrado, como o trigo no mes de Maio. Nel, cobixaba tódolos peixiños que había na ría, chocos,calamares,salmonetes,linguados, fanacas e outras crases.

Cando os mariñeiros non podían sair a mares lonxes,sempre tiñan o verdello ó pé da porta, para despóis de moitos lances, pescar para sair do día.

Co bou, no inverno e na ensenada de Cirro, en Lorbé, téñense pescado milleiros de centolas nunha noita. Chegado o vrau, nas praias de Valdoviño. Cobas, Chanteiro e outras,carregábanse as embarcaciós de patexo ( cangexo que servía para abonar as terras). Cada lancha arrimaba o seo costado catro ou seis carros con cainzos do pais que, tirados por unha parexas de bois,facian chirriar os eixes dos carrros co peso que levaban.

Palangre: Encarnaban os anzols con chóco, parrocha ou xurelos,dende Ortegal a Fisterra, toda a “Costa da Morte”, ensenadas, furnas, pedra a pedra, conociánas os mariñeiros de Sada,que boas caladas de concríos teñen desembarcado no muro da Cruña.

Boliche: O mesmo có Bou, foi arredado do mar por sere aparello de arrastre.Poden falar dil as praias de Miño, Arnela, Morazón e outra; iste aparello,endenantes de largalo ,xa de vispra,había que gañar a “ posta”. Consistía en ire coa lancha á praia unde se queria dar o lance,levantar un remo e deixalo caer ó mesmo tempo berrando-!postaaa!- era a siñal ca “posta” estaba gañada,e xa ninguén podía pescar alí.

Ó outro día largar cabos á terra e alar do aparello, homes mulleres e nenos.Despois,ó raer,facíanse o reparto da cazola, que sería maís ou menos abundante asegún o que se pescase. Nas praias onde houbera bañeiros,tamén istos metían mán ós cabos e tiraban dos aparellos.Algún calamar,salmonete ou lenguado levaban prá casa. Prós bañeiros, cando o boliche estaba largo, era un espeutáculo que non deixaban de ver.

XEITO: É o aparello más probe, pois non facía mal a ninguén; armábanse de algunhas pezas que se xuntaban unhas a outras, antepor de largado, tendíase a todo ó longo no mar e cóte ó través da corrente, buscando a aguazón.Rede de frío endevre, cotada a dúas traias, a da pedreira ia do corcho, cun alto de cinco brazas. Na traia de corcho, repartíanse boias de dez en dez brazas as que servían para ter a rede aberta e non tocase no fondo cando o calado era moito.
Iste aparello tiña tres lances: o asexo,despóis da posta do Sol; o amanexo, antes de abrir o día. ia galga, cando Sol estaba alto.
Ó escurecer,saían pró mar os xeitos. Se facía vento, tódalas lanchiñas e botes izaban as súas velas;se estaba calma, armaban os remos, e bogando,buscaban ús e outros a maneira de largar sin empezer. Si se corría a soa de que en Coitelada andaba a sardilla, para aló ían todos; que se na praia de Miño, pois a largar dende Gandarío para fóra.
Xá de noite,cada embarcación ía por aceso ó seu farol e, de verdade,asomellaban as lanchiñas no mar ,un pobo en día de festa. Despoís de largalo o xeito, o peixe quedaba mallado e tiña o seo tringulís para sabere devagalo: non lle romper a cabeza nin lle abrir as agallas.Iste aparello tilla os seus nemigos; eran os delfís ias fouliñas;istos peixes, ó fitar as sardiñas malladas na rede,brincaban dispostas prá esmorgar.Foguetes e tumbos nas lanchas para facer fuxilos,mais por unde iles pasaban, levaban diante deles anacos grandes de rede.Facían moitos derramos nos aparellos.
Sada,Ares e Redes eran os dous portos unde había xeitos, cando todos saían ó mar,enchían a ría. Para enxoitar as redes,tiñan unhas cábrías que eran us paus de pino cravados na ribeira.
Os derramos nos aparellos,cando os buracos eran grandes,cosíanse con anacos dunha pezá vella.
Rapeta:O mesmo ca tarrafa e racú,son aparellosde cerco con traias e xaretas que cerra o saco pola pedreira,quedando ansí o peixe embolsado.
Istos eran os aparellos que, con fartura,enchían os pios das fábricas de conservas e salazós.O mesmo cercaban sardiña, parrocha, bocarte,xurel, xarda,lubina,calamar e todo o que se meta no saco,largaban os aparellos mesmo de noite que tamen polo día.De noite,ó arder as aguas,os mariñeiros coñecían a crase e cantidade de peixe que había, por onde iles pasaban.
Cunha choupada qur se dese, se había peixe,acendíase as aguas do mar intre que se aproveitaba para facer o lance. De día, o cerco facíase cando o mascato, aro,ou gueivota, dende o alto ceíbábanse o mar,alí atopábase o arreallo ou mansio.
A lancha da rapeta levaba dez ou doce homes,con cinco remos por banda, máis o do patrón.Dous eran os largadores,o da pedreira ia do corcho. O largador do cor cho,que ter forza,pois,ademáis de largar as traias do corcho, tiña que coller brazados de rede e ceibalos, candomáis lonxe do costado da lancha, moito millor.
Racú: f, mais cativo cá rapeta, e por iso largábase onde a rapeta non o podía facer.
Tarafa: Unha rapeta embarcada nun barco con caldeira de vapor, que mesmo traballada na ría que ía lonxe en percura de atopar o peixe. As tarrafas, buscaban os mansíos ou arreallos en lonxes mares.
Non tiñan falla de radar, nin outros trebellos eleutrónicos, para saber onde estaba o peixe, facendo o arreallo ou mansío.Son as fouliñas e delfís os que fan,escomenzan a dar voltas e máis voltas, hastra xuntar o peixe,mesmamente o que fai o cán do pastor para xuntar as ovellas, telas no pacedoiro ou levalas prós corrás; ansí fas as fouliñas e delfís,pra unha vez o peixe xunto, ir pouco e pouco zampando nel. Maís istos eran descobertos por outros animaliños que voando moi outo,xuntaban as ás, para deixarse cair no mar e ir comendo o que deixaban as fouliñas e delfís. Eran os mascatos, alcatrás e gueivotas.Istos famentos voadores eran os que, dende lonxe, se deixaban ollar polas tarrafas, as que botando carbón ó forno ia toda máquina, ían a onde estaba a arreallo, facendo fuxir as fouliñas e golfís para facer o cerco.
A Rapeta da braba:era coma o bou, pro con máis alto de perna e menoa copo,ou saco, e tamén a maia meirande.Largábase nas praias de moita rmpenta: Froixela, Palleiro. Santa Comba,.Pantín e outras. Tódolos mariñeiros tiñan que sere moi bos, pois unha pequena falta mariñeira, podía poñer en peigro a vida dos compañeiros. Pradar o cabo á terra, entraban na praia de popa,ciando e fitandoo golpedemar,Ó bricar o home á terra co chicote do cabo, bogan con toda a forzapra fóra,largando cabo e rede e volta outra vez prá praia. Alan polas dúas pernas faiase o cerco e a embalsar o que houbese no cópo; sargos, rodaballos,róbalos e robalizas.
Tramallos, betas,medio mundos, liñas, nasas e paxe,eran os aparellos que tiñan os mariñeiros de Sada.

   Tal e como o escribíu Emilio Santos.                      

viernes, 13 de julio de 2012

Sigue siendo, mi rincón preferido




Con el paso de los años, sigue siendo precioso.

AS PRIMEIRAS BAÑEIRAS EN SADA



    AS PRIMEIRAS BAÑEIRAS EN SADA  


A comenzos do século 20 e endenantes, viñan a Sada as bañeiras nos primeiros días do vran, en perfeuta ringleira en carruaxes tirados por cabalos. Viñan tomar ús baños en percura de facer ben ó reumatismo e outros doores.
Traguían con iles: ovos, xamón, chourizos, touciño e pan de millo ou centeo, para nove días. Os baños tiñan que sere un após de outros, sin esquencer un, chovese ou fixera sol, nove días, nove baños.

As casas de moitas familias de Sada combertiase en pousadas das bañeiras; as cociñas eran pra todos. Pola noite, estraban palla ou folla de mainzo no chan, ia dormir todos xuntos.

Na praia,cando tiñan que poñerse espidas, xuntábanse unhas a outras e, cunha sáboa, tapándose namentras ían polo bañador que, a máis das vegadas, era un saco dos da fariña con tres buxeiros na cueira, o buxeiro da metá servía para meter a cabeza, e polos currunchos os brazos. Abofé era unha peza xeitosa e folgadiña. Algunha que era algo costureira, facíalle o saco un ribete por tódalas veiras,duns coores chameantes.

Póla noite, aturuxos, cónchegas,pandeirada e, ademáis baile de organillo. Coas bañeiras, adeprendemos a bailar tódolos nenos daqueles tempos. Villalba, Guitiriz, Parga, Rábela, Sobrado, Aranga,Coiros e outros pobos eran donde viñan.

Escribo "AS PRIMEIRAS BAÑEIRAS EN SADA" Tal y como lo hizo Emilio Santos.
                     

miércoles, 2 de mayo de 2012

Colegio de mi niñez


 Colegio de Meirás ( La Milagrosa)
 
Necesito recordar el colegio de mi niñez (año 1955). No quiero olvidar a las monjas, que con tanta paciencia y dedicación nos enseñaban cultura, educación, saber estar y valores. Era un colegio pequeño regido por 5 monjas, Sor Aurelia Directora, Sor Magdalena Profesora, Sor Monserrat  Profesora, Sor Jesusa Cocinera y Sor Pura Profesora. Esta Monja era mi preferida. Me trataba con mucho cariño, tenía mucha paciencia para la enseñanza y comprendía muy bien todo lo que me explicaba , aunque no puedo olvidar a Sor Monserrat, era yo más pequeña cuando estaba en su clase, pero recuerdo  también que era muy cariñosa con todos. Sor Magdalena era buena profesora y nos enseñaba a bordar, pero era más autoritaria. Hoy a pesar de los años, las recuerdo a todas con mucho cariño y tengo que decir que hicieron muy bien su trabajo.  Además, ayudaban a familias a cuidar enfermos de Meirás haciendo curas sin cobrar nada. Ellas, siempre estaban dispuestas para el que las necesitara, noche y día. No quiero olvidarme de la labor de Sor Jesusa (la cocinera). Ella era la encargada de calentarnos la comida que llevábamos de nuestras casas, así los niños que no éramos de Meirás comíamos la comida calentita siempre apunto. Lo hacía con mucha paciencia y cariño para todos. ¡Que recuerdos tan bonitos! Tengo que darles una nota de 10 para estas Monjas que dieron su vida para el bien de los demás. Donde estén, mi reconocimiento y mi oración.

martes, 27 de marzo de 2012

Lucha por ser feliz


MARTES 27 DE MARZO DE 2012


Lucha por ser feliz


Ve plácidamente entre el ruido y la prisa 



Recuerda que la paz puede estar en el silencio.Sin renunciar a ti mismo,esfuérzate por ser amigo de todos.Di tu verdad, quietamente,claramente.Escucha a los otros, aunque sean torpes e ignorantes;cada uno de ellos tienen una vida que contar.Evita a los ruidosos y agresivos, porque ellos denigran el espíritu.Si te comparas con los otros puedes convertirte en un hombre vano y amargado; siempre habrá cerca de ti alguien mejor o peor que tu. Alégrate tanto de tus realizaciones como de tus proyectos. Ama tu trabajo,aunque sea humilde; es el tesoro de tu vida.Sé prudente en tus negocios,porque en el mundo abundan las gentes sin escrúpulos. Pero en esta convicción no te impida reconocer la virtud;hay muchas personas que luchan por hermosos ideales; y dondequiera, la vida está llena de heroísmo.Se tú mismo. Sobre todo no pretendas disimular tus inclinaciones. No seas cínico en el amor,porque cuando aparece la aridez y él desencanto en el rostro, se convierte en algo tan perenne como la hierba.Acepta con serenidad el consejo de los años y renuncia sin reservas a los dones de la juventud. Fortalece tu espíritu, para que no destruyan inesperadas desgracias. Pero no te crees falsos infortunios. Muchas veces,el miedo es producto de la fatiga y de la soledad. Sin olvidar una justa disciplina,sé benigno contigo mismo. No eres más que una criatura en el Universo,no menos que los árboles y las estrellas; tienes derecho a estar aquí.Y, si no tienes ninguna duda, el Mundo se desplegará ante ti. Vive en paz con Dios,no importa como lo imagines; sin olvidar tus trabajos y aspiraciones mantente en paz con tu alma,pese a la ruidosa confusión de la vida. Pese a tus falsedades, penosas luchas y sueños arruinados, la Tierra sigue siendo hermosa.Sé cuidadoso. LUCHA POR SER FELIZ.

 Este escrito me llamo la atención y creo que leyéndolo con atención después de hacer tantos años que lo escribieron, sigue siendo acertado en los mundos de hoy,con muy buenos consejos y sabiduría,la persona que lo escribió ,(que no se quien fue )creo que le gustaría que los jóvenes del año 2012 pudieran leerlo.    

  Inscripción fechada en el año 1692

martes, 21 de febrero de 2012

Tranvia de Sada


Construcción de la terminal linea del tranvía,  delante de la terraza de Sada año 1922



Interior del tranvía



 .Llegada del primer tranvía a la terminal de Sada año 1923

 En 1915 se comienza a construir la línea hasta Sada, que llevaban reclamando los coruñeses desde hacía más de diez años, que será inaugurada en 1922. En 1916, Pedro Barrié de la Maza, hasta ahora miembro del consejo de administración de la Compañía, accede a la presidencia. Poco después se inicia una huelga indefinida, en unos tiempos de gran conflicto en el movimiento obrero. En 1928, la línea de Sada se reforzará con dos nuevos tranvías con tecnología eléctrica Siemens.Llegada del primer tranvía a la terminal de Sada año 1923.

 Yo de pequeña,recuerdo ir a Coruña con mi madre en el tranvía,como niña recuerdo que era lento pero para mi muy divertido,recuerdo mucho frio en invierno, (por ser todo abierto.)Me alegro de vivir esa experiencia y ver ahora el progreso.

Me gusta escribir esto para los mas jóvenes.

A historia do funcionamento dos tranvías na cidade da Coruña abarca sesenta anos, dos que daremos algunhas pinceladas que axuden a enmarcar esta longa etapa, que moitos quixeramos non fose interrompida. Pero dende os primerios proxectos, no ano 1876, ata que se puxeron en marcha os primeiros tranvías de tracción animal, no ano 1903, tivo que pasar máis dun cuarto de século cheo de dificult
ades e atrancos.
Na guía sobre A Coruña, Betanzos e Ferrol, editada en Madrid no ano 1886, da autoría de Emiliano Valverde, atopámonos coa seguinte sorpresa: na descrición da cidade herculina o autor falábanos da presencia dun «tranvía que percorre as principais rúas da poboación e chega ata a Estación da liña férrea, que a comunica con Betanzos, Lugo e Monforte». A única explicación posíbel para entender esta afirmación que se fai é que o autor realizou a guía dende Madrid.

E remato con un vídeo do que non teño moitos datos, parece que foi gravado no ano 1926, é un documental no que se pode ver nos primeiros minutos a chegada do tranvía a Sada procedente de A Coruña:
En 1915 se comienza a construir la línea hasta Sada, que llevaban reclamando los coruñeses desde hacía más de diez años, que será inaugurada en 1922. En 1916, Pedro Barrié de la Maza, hasta ahora miembro del consejo de administración de la Compañía, accede a la presidencia. Poco después se inicia una huelga indefinida, en unos tiempos de gran conflicto en el movimiento obrero. En 1928, la línea de Sada se reforzará con dos nuevos tranvías con tecnología eléctrica Siemens.

                                                                                                                                             
                                                                                                                                                 
                                     








           



                                                           

Nuestros Hijos










“Tus hijos no son tus hijos
son hijos e hijas de la vida,
deseosa de sí misma.


No vienen de ti,
sino a través de ti,
y aunque estén contigo,
no te pertenecen.


Puedes darles tu amor,
pero no tus pensamientos,
pues ellos tienen sus propios pensamientos.


Puedes abrigar sus cuerpos,
pero no sus almas,
porque ellos
viven en la casa del mañana,
que no puedes visitar,
ni siquiera en sueños.


Puedes esforzarte en ser como ellos,
pero no procures hacerles semejantes a ti,
porque la vida no retrocede ni se detiene en el ayer.


Tú eres el arco del cual tus hijos,
como flechas vivas,
son lanzados.
Deja que la inclinación,
en tu mano de arquero,
sea para la felicidad.”